Ortaklıktan Çıkarma Davası Şartları ve Süreci

Ortaklıktan Çıkarma Nasıl Yapılır?

Ortaklıktan çıkarma süreci öncelikle genel kurul kararı ile başlar ve ardından hukuki prosedürlerin takip edilmesini gerektirir. Türk Ticaret Kanunu'nun 636. maddesi uyarınca, limited şirkette bir ortağın çıkarılabilmesi için önemli sebeplerin bulunması ve belirli çoğunluk şartlarının sağlanması gereklidir.

Çıkarma sürecinin temel adımları şu şekildedir:

1. Haklı Sebep Tespit: Çıkarılmak istenen ortağın ortaklık sözleşmesine veya kanuna aykırı davranışlarının belirlenmesi
2. Genel Kurul Toplantısı: Ortaklıktan çıkarma konusunun gündem maddesi olarak belirlenmesi
3. Çoğunluk Kararı: Pay sahiplerinin en az 3/4 çoğunluğu ile çıkarma kararının alınması
4. Bildirim Süreci: Çıkarma kararının ilgili ortağa tebliğ edilmesi
5. Dava Süreci: Gerekirse mahkeme kararı ile çıkarmanın kesinleştirilmesi

Özellikle anonim şirketlerde ortaklıktan çıkarma müessesesi bulunmazken, limited şirketlerde bu imkan TTK m.636 ile düzenlenmiştir. Kollektif şirketlerde ise TTK m.252 uyarınca benzer prosedürler uygulanmaktadır.

Ortaklıktan Çıkarma Kararı Nasıl Alınır?

Ortaklıktan çıkarma kararı alınması için öncelikle genel kurul toplantısı düzenlenmeli ve bu konunun toplantı gündemine dahil edilmesi gereklidir. TTK m.636 uyarınca, çıkarma kararının geçerli olabilmesi için özel çoğunluk şartlarının karşılanması zorunludur.

Karar alma sürecinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

Toplantı Çağrısı ve Gündem: Çıkarma kararı konusu açıkça belirtilerek en az 15 gün önceden ortaklara bildirilmelidir. Gündeme konmayan çıkarma kararı geçersiz sayılır.

Çoğunluk Şartı: Limited şirkette çıkarma kararı için sermayeye katılma paylarının en az dörtte üçüne sahip pay sahiplerinin olumlu oyu gereklidir. Bu çoğunluk nisabi şarttır ve sağlanamadığı takdirde karar alınamaz.

Çıkarılan Ortağın Oy Hakkı: Kendi çıkarılması konusunda karara katılan ortağın oy hakkı bulunmamaktadır. Bu durum, objektif karar verilmesi açısından önem taşır.

Karar Tutanağı: Alınan çıkarma kararının gerekçeleri ile birlikte tutanağa geçirilmesi ve imzalanması gerekmektedir. Yargıtay uygulamasına göre, gerekçesiz çıkarma kararları hukuki geçerliliğini kaybedebilmektedir.

Limited Şirkette Ortak Nasıl Çıkarılır?

Limited şirkette ortak çıkarma prosedürü TTK'nın 636. maddesi ile detaylı şekilde düzenlenmiştir. Bu süreç, diğer şirket türlerine kıyasla daha katı şartlar içermektedir.

Limited şirkette ortak çıkarma için gerekli şartlar şunlardır:

Önemli Sebep Varlığı: Çıkarılacak ortağın şirketin menfaatlerini ciddi şekilde zedeleyici davranışlarda bulunması gereklidir. Bu sebep objektif kriterlere dayalı olmalı ve ispat edilebilir nitelikte olmalıdır.

Sermaye Çoğunluğu: Çıkarma kararı için şirket sermayesinin en az 3/4'üne tekabül eden pay sahiplerinin olumlu oyu şarttır. Bu oran, diğer kararlara nazaran yüksek tutulmuş olup, çıkarmanın ciddiyetini göstermektedir.

Ticaret Sicili Kaydı: Çıkarma kararının ticaret siciline tescili ve ilan edilmesi gerekmektedir. Bu işlem yapılmadan çıkarma hukuki sonuç doğurmaz.

Limited şirkette ortak çıkarma süreci genellikle 3-6 ay arasında tamamlanabilir. Ancak çıkarılan ortağın itirazı halinde bu süre uzayabilir. Sürecin sağlıklı yürütülmesi için deneyimli ticaret hukuku uzmanından destek alınması önerilmektedir.

Çıkarılan Ortağa Pay Bedeli Ödenir mi?

Ortaklıktan çıkarılan ortağa pay bedeli ödenmesi TTK m.636/3 uyarınca zorunlu bir yükümlülüktür. Bu ödeme, çıkarılan ortağın ekonomik haklarının korunması açısından kritik önem taşımaktadır.

Pay bedeli hesaplanmasında aşağıdaki kriterler dikkate alınır:

Gerçek Değer Prensibi: Pay bedeli, şirketin çıkarma tarihindeki gerçek değeri esas alınarak hesaplanır. Nominal değer değil, şirketin aktif durumu ve gelecek beklentileri göz önünde bulundurulur.

Bilançoya Dayalı Hesaplama: Çıkarma tarihindeki son bilanço verileri kullanılarak pay değeri belirlenir. Ancak bilanço değerleri ile gerçek değer arasında önemli farklılık varsa ekspertiz yapılabilir.

Ödeme Süresi: TTK m.636/4'e göre pay bedeli, çıkarma kararından itibaren altı ay içerisinde ödenmelidir. Bu sürenin aşılması halinde yasal faiz uygulanır.

İhtiyari Sermaye: Şirketin ihtiyatlar ve sermaye yedekleri de pay değeri hesaplamasına dahil edilir. Çıkarılan ortak, bu tutarlardan payına düşen kısmı talep edebilir.

Yargıtay uygulamasına göre, pay bedelinin eksik ödenmesi durumunda çıkarılan ortak ek talep davası açabilmektedir. Bu nedenle pay değeri hesaplamasının objektif kriterlerle yapılması önemlidir.

Ortaklıktan Çıkarma Davası Nerede Açılır?

Ortaklıktan çıkarma davası şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. HMK m.18 uyarınca, şirket işlemleri ile ilgili davalar şirket merkezindeki mahkemede görülür.

Dava açma yetkisi ve süreci şu şekilde düzenlenmektedir:

Dava Açma Yetkisi: Çıkarma kararı alan ortaklık, çıkarılan ortağa karşı icra kabiliyeti kazanması için mahkemeye başvurabilir. Ayrıca çıkarılan ortak da kararın iptali için dava açma hakkına sahiptir.

Görevli Mahkeme: 6102 sayılı TTK kapsamındaki şirketler için asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi yetkilidir.

Delil Toplama: Mahkeme sürecinde çıkarma gerekçelerini destekleyici belgeler sunulmalıdır. Genel kurul tutanakları, yazışmalar ve tanık beyanları delil niteliği taşır.

İhtiyati Tedbir: Çıkarılan ortağın şirkete zarar verme ihtimali varsa HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbir talep edilebilir. Bu tedbir ile ortağın yönetim yetkisi geçici olarak durdurulabilir.

Dava sürecinin ortalama 8-15 ay sürdüğü görülmektedir. Tarafların anlaşması halinde sulh yolu ile dava sonlandırılabilir.

Haklı Sebep Olmadan Ortak Çıkarılır mı?

Haklı sebep olmadan ortak çıkarılması Türk hukuk sisteminde mümkün değildir. TTK m.636/1'e göre, yalnızca "önemli sebep" varlığı halinde çıkarma kararı alınabilir.

Haklı sebep kapsamında değerlendirilen durumlar şunlardır:

Sözleşmeye Aykırılık: Ortaklık sözleşmesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı davranış, temel çıkarma gerekçelerinden biridir. Ana sözleşmede öngörülen hakların kötüye kullanılması bu kapsamda değerlendirilir.

Rekabet Yasağı İhlali: TTK m.613 uyarınca ortağın şirketle rekabet halinde faaliyet göstermesi önemli sebep teşkil eder. Bu yasak, ortağın sadakat yükümlülüğünden kaynaklanmaktadır.

Şirket Menfaatlerine Zarar: Ortağın kasıtlı olarak şirketin menfaatlerini zedeleyici eylemde bulunması çıkarma sebebidir. Müşteri kaybettirici davranışlar bu kapsamda değerlendirilir.

Güven Kaybı: Diğer ortaklarla işbirliğini imkansız hale getiren davranışlar önemli sebep sayılır. Yargıtay kararlarına göre, sürekli çatışma ortamı yaratmak bu kategoriye girer.

Haklı sebebin objektif kriterlerle ispat edilmesi gereklidir. Subjektif değerlendirmeler veya kişisel antipatiler çıkarma gerekçesi olamaz. Mahkeme, her somut olayın özelliklerini dikkate alarak haklı sebep varlığını değerlendirmektedir.

Çıkarma Kararına İtiraz Edilir mi?

Çıkarma kararına itiraz edilmesi TTK m.636/2 uyarınca mümkündür. Çıkarılan ortak, kararın tebliğinden itibaren üç ay içerisinde mahkemeye başvurarak iptal davası açabilir.

İtiraz sürecinin aşamaları şu şekildedir:

Dava Açma Süresi: Çıkarma kararının tebliğinden itibaren üç aylık hak düşürücü süre içerisinde dava açılmalıdır. Bu sürenin kaçırılması halinde itiraz hakkı ortadan kalkar.

İptal Gerekçeleri: Haklı sebep bulunmaması, usul hatası, çoğunluk şartının sağlanmaması gibi gerekçelerle iptal talep edilebilir. Her gerekçe ayrı ayrı ispat edilmelidir.

Geçici Hukuki Koruma: Dava süresince çıkarılan ortağın ortaklık hakları devam eder. Ancak yönetim yetkisi mahkeme kararı ile durdurulabilir.

İspat Yükü: Çıkarılan ortak, çıkarma kararının haksız olduğunu ispat etmelidir. Şirket ise haklı sebep varlığını delillendirmekle yükümlüdür.

Mahkeme kararı ile çıkarmanın haksız olduğu tespit edilirse, ortak eski konumuna iade edilir ve uğradığı zarar tazmin edilir. Ayrıca genel kurulun yeniden toplanması gerekebilir.

İtiraz sürecinde uzman hukuki destek alınması, başarı şansını artırmaktadır. Özellikle delil toplama ve hukuki gerekçelerin hazırlanması aşamalarında deneyimli avukat desteği kritik önem taşır.

Ortaklıktan Çıkma ile Çıkarma Farkı Nedir?

Ortaklıktan çıkma ile çıkarma arasındaki temel fark, sürecin kim tarafından başlatıldığı ve hangi şartlarda gerçekleştiğidir. Bu iki müessese, TTK'da farklı maddelerle düzenlenmiş olup hukuki sonuçları da farklıdır.

İki kurumun karşılaştırmalı analizi şu şekildedir:

Yasal Dayanaklar

Bu makalede atıfta bulunulan mevzuat:

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 636) - Limited şirkette ortaklıktan çıkarma şartları ve prosedürü
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 252) - Kollektif şirkette ortaklıktan çıkarma
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 613) - Limited şirket ortağının rekabet yasağı